Moje hobby: off road - 6

Jazda w terenie wymaga pewnych umiejętności, które oczywiście pojawiają się wraz z praktyką. Warto zapoznać się z zasadami techniki jazdy terenowej jak najwcześniej. Opanowanie tych technik z pewnością zwiększy nasze bezpieczeństwo, a opanowanie ich przed znalezieniem się w sytuacji, kiedy stanie się konieczne ich zastosowanie, zapewni nam poczucie, że w sytuacji zagrożenia będziemy dokładnie wiedzieli co robić i, zwyczajnie, nie stracimy głowy, zwiększając nasze szanse na pomyślne i szybkie wydostanie się z tarapatów..

Przedstawimy tu typowe sytuacje, które napotkać możemy na trasie przejazdu oraz metody pokonania przeszkód.

Głębokie koleiny i rowy
Należy być świadomym prześwitu pojazdu oraz położenia jego najniższych punktów. W przypadku znalezienia się w głębokich koleinach lub w rowie, należy pozwolić, aby koła podążały własną drogą w celu uniknięcia nadsterowności. Należy prowadzić pojazd lekko, jednak w gotowości do mocniejszego uchwytu w razie konieczności. Rowy należy przejeżdżać pod kątem, nigdy po linii prostej. Przed wyjazdem w teren należy zapoznać się z kątami natarcia i zejścia pojazdu (była o tym mowa w poprzednich artykułach – patrz KK 4/2011), aby właściwie ocenić możliwości pokonywania przeszkód.

Głęboka woda
Przed wjechaniem do wody należy sprawdzić, czy nie ma w niej zatopionych dodatkowych przeszkód lub większych przedmiotów. A także sprawdzić czy dno jest stałe, czy miękkie. Jeśli nie widać dna, warto pieszo sprawdzić ewentualny tor jazdy kół. Na sterowanie pojazdem może wpływać także ruch wody, czyli nurt, ewentualne wiry wodne i prądy wodne, zwłaszcza te niewidoczne na powierzchni. Należy wyłączyć klimatyzację. Jeśli woda sięga wentylatora, najlepiej wyłączyć silnik i pozwolić mu ostygnąć. W ten sposób elektryczny wentylator nie uruchomi się przy przejeździe przez wodę. Wirujące łopatki wentylatora mogą w wodzie ulec zniekształceniu i uszkodzić chłodnicę. Należy pamiętać, że opony działają jak pływaki i obniżenie ciśnienie sprawi, że samochód lepiej będzie trzymał się podłoża. Zazwyczaj przejazd przez wodę jest bezpieczny w momencie, kiedy poziom wody nie będzie przekraczał poziomu piast i połowy progów drzwi. Ruch samochodu powinien być wolny, spokojny i równomierny, pchający falę dziobową. Jest to o tyle istotne, że fala pchana przed samochodem powoduje niższy poziom wody wewnątrz komory silnika. Zdecydowanie należy unikać zatrzymywania się, a także przyspieszania. Bardzo ważne jest utrzymanie pracy silnika – jeśli woda dostanie się do układu wydechowego, będzie bardzo trudno ponownie uruchomić silnik. Po wyjeździe z wody należy sprawdzić stan hamulców. Aby hamulce odzyskały pełną sprawność należy je osuszyć. Najprostszy sposób to jazda przez pewien czas z lekko wciśniętym pedałem hamulca. Jeśli woda była mętna, bębny hamulcowe powinny być wyjęte i oczyszczone, gdy tylko będzie to możliwe.

Jeżeli w czasie przepraw osie są zanurzone, to mogą zassać wodę przez zawór odpowietrzający lub uszczelki olejowe. Spowodowane jest to podciśnieniem powstającym w czasie gwałtownego schładzania osi. Dlatego jeśli zamierzamy brać udział w przeprawach wodnych, warto podnieść wszystkie rury odpowietrzające powyżej spodziewanego poziomu wody. Dobrym zwyczajem jest pozwolić, aby osie ostygły przed wjechaniem do zimnej wody. Jednak i tak długa jazda po wodzie prawdopodobnie spowoduje konieczność wymiany rozwodnionego oleju w przekładniach. W głębokiej wodzie potrzebne są dobrze dopasowane snorkele, czyli wloty powietrza wyprowadzone z komory silnika ponad spodziewany poziom wody. Jednak poza snorkelami konieczne jest uszczelnienie elektryki komory silnika. W sytuacji awaryjnej, bez snorkela, zabezpieczenie chłodnicy może być wykonane z plandeki. Chodzi o to, aby uniemożliwić przepływ wody przez chłodnicę i przeprowadzić strumień wody pod silnikiem. Brezent należy związać za komorą silnika uważając na gorące elementy układu wydechowego. Jeśli silnik zatrzyma się w wodzie, nie wolno próbować go uruchomić. Najpierw trzeba osuszyć wszystkie części instalacji elektrycznej oraz sprawdzić, czy woda nie dostała się do cylindrów i układów dolotowych.

Podjazd pod górę / zjazd z góry
Pierwszym krokiem powinno być rozpoznanie terenu. przeszkodę należy obejść i obejrzeć. Należy wybrać jak najłatwiejszą drogę, unikając kamieni, pni, dziur, etc., sprawdzić problematyczne zejście i kąt podejścia. Należy sprawdzić co znajduje się na szczycie wzgórza. Warto zabezpieczyć przed poruszaniem się wszystko, co znajduje się wewnątrz pojazdu. Należy jechać w stałym tempie, używając pedała gazu jedynie po to, aby nie zwalniać. Jeśli dojdzie do buksowania kół – zmniejszyć moc na kołach, aby uzyskać przyczepność. W momencie zatrzymania się na wzgórzu, należy użyć hamulca i sprzęgła. Następnie zwolnić hamulec i docisnąć sprzęgło. W żadnym wypadku nie należy używać hamulca zjeżdżając w dół! Jeśli dojdzie do zablokowania kół, samochód może stracić sterowność. Efektem może być niekontrolowane zsuwanie się bokiem, a nawet przewrócenie się pojazdu. Zjazd ze zbocza będzie przebiegał spokojnie i bezpiecznie, jeśli będzie prowadzony po linii prostej i na biegu. W celu uzyskania powolnego, jednostajnego schodzenia w dół ze wzniesienia stosuje się tylko hamowanie silnikiem. W przypadku utraty przyczepności należy lekko przyspieszyć w celu ponownego zdobycia kontroli nad torem jazdy. Jeśli podczas zjazdu zdarzy się użycie hamulca i wystąpi poślizg kół, należy natychmiast puścić hamulec. Mimo że jest to sprzeczne z instynktem, to jedyny sposób na odzyskanie trakcji. Należy uważać, aby samochód nie zaczął zsuwać się bokiem, gdyż może to doprowadzić do jego przewrócenia.

Wysoka trawa
Wysoka trawa może być bardzo niebezpieczna. Może owinąć się wokół koła pasowego, zatkać chłodnicę, zapalić się od rozgrzanej rury wydechowej, albo ukryć niebezpieczne przeszkody lub dziury. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność podczas przejazdu.

Błoto
Skuteczność pokonywania tej przeszkody zależy od bieżnika w oponach. Im bardziej agresywny bieżnik, tym większe prawdopodobieństwo powodzenia. Jednak nawet najbardziej agresywny bieżnik nie poradzi sobie z mokrą gliną. Aby uzyskać lepszą przyczepność można stosować obracanie kierownicy w lewo i prawo. Kluczem do sukcesu jest jednak stała prędkość. Należy unikać częstej zmiany biegów i przyspieszania. Można także obniżyć ciśnienie w oponach o połowę, co zwiększy powierzchnię styku opony z podłożem i poprawi przyczepność. Po przejechaniu głębokiego błota należy sprawdzić hamulce. Warto też usunąć błoto z nadwozia, gdyż może mieć niekorzystny wpływ na lakier i zabezpieczenie antykorozyjne. Niewątpliwie pomoże w tym myjnia ciśnieniowa.

Przejazd po kamieniach
Najbardziej narażoną na uszkodzenia częścią opony jest jej ściana boczna i dlatego trzeba ją szczególnie chronić. Dlatego na duże kamienie należy najeżdżać prosto. Zalecana jest mała, stała prędkość na niskim biegu z nogą zdjętą z pedału sprzęgła. Przy manualnej skrzyni biegów, hamulca należy używać tylko wtedy, kiedy jest to uzasadnione. Ze względu na swoją charakterystykę automatyczne skrzynie biegów słabiej hamują silnikiem, można więc delikatnie dohamowywać przy zjazdach. Ważne jest aby przewidywać, którędy toczą się wszystkie koła i w razie wątpliwości przesunąć kamienie, lub zasypać dziurę, niż ryzykować zablokowanie koła w jakiejs sczenilinie

Piasek
Wilgotny lub mokry piasek nie stanowi większego problemu. Jeśli na piasku wyraźnie widoczne są ślady opon, oznacza to, że piasek jest twardy. Ale jeśli ślady opon są niewyraźne i zasypane oznacza to, że piasek jest miękki. Należy też sprawdzić, czy nie ma suchego i grząskiego piasku pod twardą, ale cienką, wierzchnią skorupą. W takim przypadku należy unikać jazdy tym samym torem, co poprzedzający samochód. Zwiększa to szanse na bezproblemowy przejazd przez tę przeszkodę. Jednak przede wszystkim należy pamiętać o złotej zasadzie poruszania się po miękkim piasku: stałe tempo, żadnych hamulców i ostrych skrętów. Ruszać należy powoli, nawet z wykorzystaniem poślizgu sprzęgła, a przy skrzyni automatycznej należy użyć drugiego biegu. Nigdy nie należy zmieniać biegu lub doprowadzać do poślizgu sprzęgła pod obciążeniem – spowoduje to szybkie zatrzymanie się pojazdu. Może zdarzyć się, że aby uzyskać wymagany rozpęd, potrzebny będzie rozbieg. Należy robić to na najniższym biegu ponieważ moc przekazywana na koła jest tu istotniejsza niż prędkość przejazdu. Zalecane jest też, podobnie jak przy jeździe po błocie, obniżenie ciśnienia w oponach. Należy uważać, by nie dopuścić do buksowania kół, gdyż niewątpliwie spowoduje to szybkie zakopanie i unieruchomienie pojazdu. Jeśli dojdzie do zatrzymania się auta, należy najpierw wysiąść i ocenić sytuację ponieważ próba wyjechania „na siłę” może tylko pogorszyć sytuację. Przy pokonywaniu wydmy należy utrzymywać prosty tor podjazdu i zjazdu, nie trawersować i nie wjeżdżać na szczyt na ślepo. Teren piaszczysty (pustynny) najłatwiej jest oceniać, gdy słońce jest nisko lub gdy reflektory umieszczone wysoko na pojeździe. Nigdy nie wolno kontynuować jazdy w czasie burzy piaskowej! W takim przypadku należy bezwzględnie zaparkować pojazd z wiatrem i przeczekać. Jeśli jeździmy regularnie w piaszczystym terenie, należy zainwestować w długą łopatę.

Śnieg
Sekretem jest zastosowanie na tyle niskiego biegu, aby utrzymać równe obroty silnika, wykorzystać moment pędu i unikać niepotrzebnej zmiany biegów. Należy też mieć na uwadze, że śnieg ukrywa przeszkody: kamienie, kłody, zamarznięte strumienie, itp. Warto prowadzić pojazd po najwyższej części wybranej drogi starając się unikać zbliżania do rowów. Aby uniknąć utraty przyczepności podczas wspinania się na wzniesienie należy poruszać kierownicą w prawo i w lewo. Jadąc po lodzie nie należy zmieniać biegu. Jazda po błocie pośniegowym, w mrozie, może spowodować utworzenie się pokrywy lodowej wokół układu kierowniczego i elementów zawieszenia. To zmniejsza wydajność tych układów.

Natura
Zjeżdżając z asfaltu zatroszcz się o przyrodę. Nie twórz nowych ścieżek – korzystaj z istniejących. Napęd na cztery koła lepiej rozkłada siłę napędu i mniej niszczy podłoże niż napęd na dwa koła. Nie stosuj opon z bardziej agresywnym bieżnikiem niż jest to konieczne. Zminiejsz ciśnienie w oponach w czasie pokonywania grząskiego terenu. Nie podróżuj w dużych grupach – uszanuj spokój dzikiej przyrody.